Với một cuốn tiểu thuyết như Những mảnh đời đen trắng, một trích đoạn ngắn hẳn không thể để lại nhiều ấn tượng. Vậy, hãy cùng nữ nhà văn Thụy Khuê “đọc” cái tài của Nguyễn Quang Lập thông qua những đoạn trích đặc sắc trong tác phẩm này.
Sách Thái Hà / Xem trước nội dung sách
Cùng “đọc” cái tài của Nguyễn Quang Lập trong Những mảnh đời đen trắng!
|
||||||
Nguyễn Quang Lập đã tạo nên một không khí hài hước trong một cốt truyện bi thảm. Đó là nghệ thuật của anh.
Trừ hoạ sĩ Tư là hình ảnh của Tự do bị giam hãm, là nghệ thuật bị đoạ đầy trong môi trường phi nghệ thuật. Sự ngạo nghễ và khinh mạn của ông phản ảnh lối chống đối một cách tuyệt vọng của người nghệ sĩ. Những nhân vật khác thường là những chướng ngại vật của tiến bộ, được Nguyễn Quang Lập vẽ chân dung bằng những nét sống động và tinh quái: – Đại uý Thìn, thời chiến “nổi tiếng là một người lính dũng cảm có một không hai khắp tám huyện trong tỉnh (...). Lính Pháp trong ba đồn đóng ở thị trấn hễ nghe đại uý xuất hiện ở đâu là tất thảy đều sảng vía, kinh hồn”. Thời bình, đại uý huy động lực lượng dân quân du kích trong một công tác “người” hơn: “Trong 10 năm, kể từ ngày hoà bình lập lại (...) có đến 14 vụ hủ hoá xảy ra trên tảng đá này bị dân quân du kích thị trấn, dưới sự cố vấn của đại uý Thìn, hoặc tóm gọn, hoặc đuổi chạy bán sống bán chết.”
– Chủ tịch thị trấn Lê Đức Huy, ba đời cùng đinh, nghiên cứu hội hoạ siêu thực:
“Ông giở đống tranh ra, lần lượt xem kỹ lưỡng các bức tranh vẽ những mặt người méo mó, những con bò chạng háng choán cả bức tranh, những cái mông đàn bà, những con cò hai cổ, những đứa trẻ mặt đầy nếp nhăn và lún phún ria mép.
– Thế này thì nguy hiểm thật!
Ông chặc lưỡi và giở tiếp hai chục bức cuối cùng vẽ đàn bà trần truồng, những người đàn bà không có đầu, loạn xạ các kiểu đứng ngồi. Ông nhìn kỹ từng bức một, rất kỹ: “ Tình yêu” – “ Nỗi đau các bà mẹ” – “Hỡi nhân loại hãy chấm dứt chiến tranh” – “Khát vọng sống”... Ông không chú ý đến các dòng chữ ghi trên các bức tranh mà nghiên cứu “ nội dung” c ác bức tranh qua các “bộ phận bôi bác” của đàn bà được hoạ sĩ đặc tả khá dày công.
– Chỉ có đàn bà hàng tỉnh, thứ nào thứ nấy mới như thế này chứ nhân dân lao động thị trấn làm gì có. Ông kêu to. (...) Hơn một giờ sau ông rời túp lều, vừa đi vừa lẩm bẩm:
– Kinh thật! Kinh thật! Đích thị là đàn bà hàng tỉnh!
Trong không khí hoả mù của các thứ đấu tranh, chủ quán thịt chó Cule tượng trưng cho lớp người thức thời, thiết thực, sáng suốt, biết sống:
– “Các anh cứ việc đấu tranh giai cấp, em nhát, em không dám. Em chỉ xin phục vụ thịt chó đầy đủ. Món nào ra món ấy. Giai cấp nào cũng ghiền thịt chó, thật đấy !”
Cách vẽ chân dung các nhân vật của Nguyễn Quang Lập độc đáo, hóm hỉnh và tài hoa. Anh không mô tả trực tiếp, không kể lể dài dòng, nhưng anh dẫn dụ người đọc nhìn nhân vật trong một bối cảnh hoặc ngôn ngữ trào lộng và người đọc trở thành đồng loã với anh qua ấn tượng gián tiếp. Cung cách này chúng ta đã tìm thấy ở Vũ Trọng Phụng và tìm lại trong Nguyễn Quang Lập.
Với những vấn đề nghiêm trọng như cuộc chiến hai mươi năm, cuộc chiến mà cả hai miền Nam Bắc đều tranh nhau đặt tên cho chính xác và có chính nghĩa, Nguyễn Quang Lập cũng đã đùa cợt với những điều linh thiêng đó. Ngay từ nhữngtrang đầu của tác phẩm, anh đã “mô tả” hòn đá mà trai gái trong thị trấn lén lút dẫn nhau ra “hủ hoá” rồi bị bắt như thế này:
“Người ta đồn rằng, hòn đá này có từ xa xưa, hình như từ thời “Trịnh Nguyễn phân tranh”. Nó được đem về bằng hai mươi tám đòn khiêng, dùng để khắc bia mộ hay ghi chiến công quân lính chúa Trịnh”
Những dòng trên đây là một thứ thông điệp hóm hỉnh: faites l’amour, pas la guerre (hãy yêu nhau, đừng đánh nhau).
Và khi chiến tranh thực thụ xảy ra, anh đã nhìn chiến tranh dưới những khía cạnh bình thản, hóm hỉnh:
“Trên trời ầm ầm tiếng máy bay. Không nhìn thấy gì cả, chỉ nghe tiếng rít như xé vải. Tiếng súng trường, đại liên, tiểu liên... rộ lên khắp thị trấn. (...) Một nhóm nhân dân cố đu lên mái nhà bác Cả Rí. Người nào lên được vội vàng chạng chân đứng bắn liên tiếp từng loạt một. Những người sau ra sức đẩy đít nhau đu lên. Bác Cả Rí nhảy đại lên cột rơm, hai chân kẹp chặt vào cột gỗ làm nòng cho cột rơm, ngửa mặt lên trời, mồm nhai trầu bỏm bẻm, tay phải cầm dùi cui gõ nhịp ba vào cái mâm đồng đang cầm ở tay trái. Có một chiếc AD6 hạ độ cao, sà thấp xuống rất nhanh, lao về phía uỷ ban nhân dân huyện. Một tốp ba người, không rõ trẻ hay già, ra sức đuổi theo, vừa đuổi vừa bắn. Khi chiếc AD6 bay vọt lên, đùn một đám khói đen thì khắp thị trấn ầm ầm tiếng la hét, tiếng hoan hô, tiếng gõ vào các dụng cụ sắt nhôm... Người ta ngỡ máy bay cháy, nhưng không phải, chiếc máy bay không việc gì sất, nó lật cánh hai ba lần như cố tình chọc tức “ các anh hùng chân đất”. Đám dân quân đứng trên mái nhà bác Cả Rí vừa bắn vừa chửi. Bắn cũng hung mà chửi cùng dữ. Riêng bác Cả Rí thì vẫn hai chân kẹp chặt vào cột gỗ, miệng nhai trầu bỏm bẻm, cứ nhịp ba nện dùi thẳng cánh vào cái mâm đồng làm cho nó cong lên như một cái bánh đa nướng.”
Cách viết bình thản và hóm hỉnh ấy đã bình thường hoá quan hệ giữa người và người, quan hệ giữa người và chiến tranh. Đem lại một sự công bình nào đó cho dân chúng cả hai miền chiến tuyến: dân chúng miền Bắc thường bị gồng lên như những chiến sĩ anh hùng và dân chúng miền Nam bị ép lại như một thứ sản phẩm tiêu cực chuyên nghề buôn dân, bán nước.
(Thụy Khuê, 14/11/1992)
|
||||||
|
||||||
Các sản phẩm khác:
Tớ đã học tiếng Anh như thế nào?
Xem tiếp
Cuốn sách gồm 3 phần. Đoạn trích sau đây được trích ở phần 2: Tớ đã học tiếng Anh như thế nào?
Xem tiếp
Thiền và não bộ
[Thaihabooks.com] Qua nghiên cứu não bộ, thế giới tâm linh của thiền không bị nhỏ đi hay “duy vật hóa”. Nó lớn hơn, thế nhưng bây giờ dễ tránh việc “giết rồng” hơn. Bởi thế Xem tiếp
Tình yêu là một nỗi buồn
Ngày mai thôi…em sẽ đến bên anh. Anh sẽ không còn cô độc với chiếc hộp chỉ còn dòng chữ “tình yêu là một nỗi buồn” nữa. Nếu như đã một mình anh tự mở chiếc hộp đó ra trước thì em sẽ cùng anh đóng chiếc...
Xem tiếp
Anh sẽ cưới em thêm nhiều lần nữa
Xem tiếp
Không có sự bồng bột, không có sự mãnh liệt. Thay vào đó là sự chín chắn, bền vững của người đàn ông trưởng thành.
Xem tiếp
Trang 1 2
Tin mới cập nhật 
Loading
Mỗi ngày một danh ngôn |
"Cánh cửa trí tuệ không bao giờ đóng lại" _Benjamin Franklin_ |
| Video | |
 |
Thoi quen xấu ơi, chào mi! |
|
Những nghịch lý của thời gian |
|
Bài học từ người quét rác |
|
Cha con và những thước phim |
|
Đi giữa vô thường |
|
Kế hoạch kinh doanh trên 1 trang giấy - lĩnh vực tài chính |
|
Small talk |
Thăm dò ý kiến
Bạn thích hình thức khuyến mãi nào nhất?
